Pelvik inflamatuvar (iltahabi) hastalık (PID/PIH) Nedir?

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların (CYBH) en önemli sonuçlarından olan, kısaca üreme organları enfeksiyonları olarak tarif edebileceğimiz PID, kadın üreme organlarının rahim ağzı ve vajinadan üst genital organlara doğru taşınan mikroorganizmalarla enfekte olduğu klinik bir sendromdur.

PID kısırlığa (infertilite) ve kadın üreme organlarında kalıcı hasara yol açabilir. Hem hastalık sırasındaki ağrı ve ve hassasiyet nedeniyle hem de zamanında ve uygun tedavi edilmemiş hastalarda kısırılığa ve kronik pelvik ağrıya yol açabilmesi nedeniyle kadının hem fiziksel hem ruhsal hayatını etkileyen önemli bir sağlık problemidir.

PID’ye nasıl olur?

PID, klamidya ve gonore gibi etkenlerle gelişen bazı cinsel yolla bulaşan hastalıkların önemli bir komplikasyonudur. Amerika’da yılda yaklaşık 1 milyon kadın bu hastalıktan etkilenmektedir.

PID etkenleri nelerdir?

Farklı birçok mikroorganizma PID’ye neden olabilir. Cinsel yolla bulaşan Chlamidia trachomatis ve Neiseria gonorrhoeae PID’lerin üçte biri ile yarısının etkenidir. Bununla beraber vajina ve servikste yer alan endojen gram pozitif ve gram negatif anaerobik bakteriler, aereobik/fakültatif gram (+) ve gram (-) çomak ve koklar ileri derecede Bakteriyel Vajinozu olan kadınlarda PID etkeni olabilirler. 

PID’nin belirti ve bulguları nelerdir?

PID’si olan kadınlarda hafiften ciddiye birçok değişik bulgu ve belirti olmaktadır. Şikayetler hafifken hasta ve hekimi tarafından PID farkedilmeyebilir. Belirtilerin azlığına rağmen klinik vermeyen PID’de mikroskobik olarak rahim iç duvarı iltihabı (endometrit) tanısı konulabilir. Şikayetler hastalığa özgü değildir. Cinsel aktif kadında karın ağrısı değerlendirilirken diğer üreme organı hastalıkları ve hem idrar yolu hem de mide barsak sistemi hastalıkları da akla getirilmelidir. PID gebelik sırasında da  görülebildiği için değerlendirme sırasında gebelik ve dış gebelik mutlaka dışlanmalıdır.

PID en sık görülen belirtileri

·         Alt karın ağrısı

·         Hafif pelvik ağrı

·         Vajinal akıntıda artış

·         Düzensiz adet kanaması

·         Ateş (>380 C)

·         Cinsel ilişkide ağrı

·         Sık ve ağrılı idrar yapma

·         Pelvik organ hassasiyeti

·         Rahim hassasiyeti

·         Yumurtalık bölgesinde hassasiyet

·         Rahim ağzı hareketlerinde hassasiyet

·         İnflamasyon

PID tanısı nsıl konulur?

Yukarıdaki belirtiler varlığında kadın doğum doktorunuzun geçmiş tıbbi hikayeniz, cinsel alışkanlıklarınız ve doğum kontrol yöntemlerinizle ilgili sorularından sonra yapılacak jinekolojik muayene sonrasında tanı konulacaktır. Muayende üreme organ hassasiyetiniz tesbit edilebilir. Ultrasonogrofik inceleme yararlı bilgiler vereblir. Akıntı örneği Klamidya ve Gonore için incelenebilir.   Kan testi bazen gerekli olablilir. PID’si olan kadınların çoğunda hem rahim ağzından iltihabi akıntı hem de vajinal akıntının mikroskopik incelenmesi ile enfeksiyon hücreleri (WBC) görülebilir.

Doktorunuz bazı durumlarda rahim iç duvarı örneklemesi (endometrial biopsi) ve bazı durumlarda laparokopik inceleme önerebilir.

PID komplikasyonları nelerdir?

·         Yumurtalık ve tüplerde abse (tubaovariyan abse)

·         Tüp kaynaklı kısırlık

·         Dış gebelik

·         Kronik pelvik ağrı

PID tanısı için spesifik kriterler nelerdir?

·         Endometrit gösteren endometriyal bitopsi sonucu

·         Transvajinal ultrasonografi ve MR ile kalınlaşmış ve sıvı dolu izlenene tüpler, pelvik alanda ya da tuboovarian alanda serbest sıvı ya da Doppler USG ile pelvik infeskiyon bulguları

·         PID’nin laparoskopik bulguları

Kimler PID riski altında?

PID cinsel aktif her yaştan kadında görülebilir ancak sıklıkla 25 yaşından küçük, genç kadınların hastalığıdır.

 Aşağıdaki risk faktörleri varlığında PID olasılığı daha fazladır:

·         Sıklıkla klamidya ve gonore kaynaklı cinsel yolla bulaşan hastalık geçirenler

·         Birden fazla cinsel partneri olan kadınlar (ne kadar çok o kadar fazla risk)

·         Prezervatif kullanmayan ve başkaları ile ilişkisi olan cinsel partneri olan kadınlar

·         Geçmişte PID geçirmiş olanlar 

·         Daha önce CYBH ya da PID hikayesi olman kadınlar

·         Vajinal duş alışkanlığı olan kadınlar

·         Rahim içi araç kullanımı (riski çok az arttırır, özellikle RİA takılmasının ilk üç haftasında)

PID nasıl tedavi edilir?

PID tedavisinde, birçok mikroorganizmadan kaynaklanabilen doğası nedeni ile, geniş spektrumlu antibiyotiklere gerek duyulur. Tedavide birçok antibiyotik tipi kullanılabilir. Antibiyotik tedavisi PID’nin neden olduğu hasarları geri döndüremez. Uygun ve zamanında yapılan antibiyotik tedavisi üreme organlarında oluşabilecek hasarları engelleyebilir. Bu nedenle, pelvik ağrı ve PID’nin diğer belirtilerini gösteren kadınlar hızla tedavi edilmelidir.

Doktorununuzun güncel tedavi önerileri ile düzenleyeceği antibiyotik tedavisinin başlangıcında şikayetleriniz gerileyebilir. Bna rağmen tedavinizi önerilen sürenin sonuna kadar devam ettirmeniz oluşabilecek hasarları engelleyebilmek açısından son derece önemlidir. Ayrıca eşinizin/cinsel partnerinizin herhangi bir şikayeti olmasa da PID etkeni olabilecek mikroorganizmalarla enfekte olmuş olabilir. Onun da tedavi olması gerekmektedir.

PID tansından sonra neler yapmalısınız?

Kadın ve eşi hastalık tam olarak iyileşene kadar cinsel ilişkiye ara vermelidir. Bu hastalık özellikle gençlere cinsel yolla bulaşan hastalıklar, korunma yolları, prezervatif gibi bariyer yöntemlerinin kullanımı ve önemi, HPV aşısı ve rutin jinekolojik taramlarının önemini anlatma ve eğitim verme konusunda çok iyi bir fırsat olmalıdır.

PID nasıl önlenir?

Lateks kondom (prezervatif) kullanımı cinsel yolla bulaşan hastalıkları azalttığı için PID riskini de azaltacaktır. PID’de major rolü CYBİ’ler aldığından infeksiyon riski altındaki kadınların ve eşlerinin  CYBİ açısından taranması ve varsa tedavi edilmesi PID riskini azaltır. Genç cinsel aktikf kadınlara klamidya taraması ve tedavisinin PID riskini azalatığı görülmüştür.

PID yi engellemek için:

·         CYBH’lerdan korunmak için, başka doğum kontrol yöntemleri kullanıyor olasanız bile, her cinsel ilişkide prezervatif kullanın.

·         CYBH’si olmayan ve sadece sizinle cinsel ilişkisi olan bir tek cinsel partneriniz olsun

·         Cinsel partner sayınızı sınırlayın. Partnerinizin sizden önce cinsel ilişkisi varsa şu an tek eşli olunsa bile CYBH riski vardır.